Nồng độ NH3 trong hồ cá Koi cao có thể khiến cá bị stress, bỏ ăn, tổn thương mang và ngộ độc. Mức độ độc phụ thuộc vào pH và nhiệt độ nước. Vì vậy, cần kiểm tra đúng chỉ số, xác định nguyên nhân và xử lý sớm thay vì chỉ thay nước hoặc dùng hóa chất theo kinh nghiệm.
NH3 trong hồ cá Koi hình thành như thế nào?
Khi nói đến chơi cá, không riêng gì cá Koi, thì phải nói đến chơi nước, mà khi chơi nước, thì chuyện đầu tiên chúng ta cần phải quan tâm đến là quản lý hàm lượng của độc tố ammonia tích tụ trong nước. Độc tố ammonia là loại độc tố có tác hại mạnh nhất đối với các con cá Koi. Ammonia tích tụ nhiều hay ít trong nước là qua sự phóng tiết qua cơ quan bài tiết của cá Koi phóng thải phân/nước tiểu cũng như sự phân huỷ của các loại thức ăn dư thừa trong nước.
Hồ cá Koi
Ammonia xuất hiện do sự biến dưỡng của động vật trong nước và từ sự phân huỷ các chất hữu cơ dưới tác dụng của vi khuẩn. Trong nước, NH3 (khí) tồn tại cân bằng cùng với NH4+ (ion). Dạng NH3 (khí) gây độc cho cá cảnh nói chung và cá koi nói riêng.
Các yếu tố ảnh hưởng đến sự tích lũy ammonia trong nước hồ cá Koi:
- Nhiệt độ
- Độ mặn
- pH
- Oxy hòa tan
- Nitrate
- Lượng thức ăn dư thừa trong hồ
Dạng NH3 (khí) gây độc cho cá cảnh nói chung và cá koi nói riêng
Nồng độ NH3 bao nhiêu là an toàn cho cá Koi?
Mục tiêu an toàn là duy trì NH3 ở mức không phát hiện, xấp xỉ 0 mg/L. Khi máy đo hoặc bộ test đã ghi nhận NH3, cần kiểm tra đồng thời pH, nhiệt độ, oxy hòa tan và hoạt động của hệ vi sinh. Cùng một lượng amoni tổng, tỷ lệ NH3 độc sẽ tăng khi pH và nhiệt độ nước tăng.
Nguyên nhân nồng độ NH3 trong hồ cá Koi tăng cao
Thứ nhất, do chủ nhân cho cá Koi ăn quá nhiều, lượng thức ăn dư thừa tích tụ lại lâu ngày sẽ tạo ra khí độc amoniac (NH3).
Thứ 2, do nồng độ pH trong hồ cá Koi quá cao, khi độ pH trên 8.5 thì có nghĩa môi trường nước có tính kiềm mạnh. Khi pH tăng thì lượng NH3 (khí) trong nước tăng. Nếu tăng 1 đơn vị pH thì lượng NH3 (khí) sẽ tăng 10 lần. Môi trường này khiến cá bắt buộc phải trao đổi chất nhiều hơn nên cá chậm phát triển, gây ra tình trạng tăng ammonia – nền tảng của hợp chất Amoniac (NH3).
Thứ 3, do hệ thống lọc vi sinh kém hiệu quả, không lọc được phân, thức ăn thừa, cặn bẩn… trong hồ.
Nguyên nhân nồng độ NH3 trong hồ koi tăng cao
Dấu hiệu và tác hại khi cá Koi bị ngộ độc NH3
Trong quá trình nuôi cá Koi hàm lượng khí độc NH3 luôn có xu hướng tăng rất nhanh và có thể gây độc, thậm chí gây chết cá hoặc chậm lớn, dễ nhiễm bệnh, nổi đầu, nhảy khỏi mặt nước, giảm ăn, chậm lớn, lở loét da.
NH3 cao còn làm giảm chức năng miễn dịch và sức đề kháng,ngăn cản quá trình trao đổi chất, oxy, ức chế thần kinh,nên cá dễ nhiễm các bệnh khác như: cong người ở cá koi, nổi u…
Ammonia rất độc hại vì khi hiện hữu ở hàm lượng cao, sẽ làm bỏng đi các mô tế bào mang của cá, làm phỏng da và đường ruột của cá. Nếu tình trạng không được khắc phục trong một thời gian ngắn, cá sẽ chết do ngộ độc ammonia cấp tính. Trong các trường hợp hàm lượng ammonia thường trực hiện hữu trong nước, không được thanh tẩy kịp thời, thì cá sẽ chậm lớn, cá sẽ mất màu, và hệ thống miễn nhiễm suy yếu đi và dễ nhiễm trùng.
Tiêu chuẩn, chỉ tiêu Amoni dùng cho nuôi cá koi:
- Ammonia (NH3) <0.01
- Ammonium (NH4+) 0.2-2 mg/l
Tác hại khi nồng độ NH3 trong hồ koi tăng cao
Trong nước Ammonia phản ứng với nước theo phương trình thuận nghịch sau:
NH3 + H2O = OH- + NH4+
Ion NH4+ không độc với cá. NH3 ở dạng tự do (free ammonia) chính là nguyên nhân gây độc tính cho cá. Trong khi đó tất cả các test mà ta đo đều cho ra kết quả là tổng nồng độ của NH4+ và NH3. Vậy làm sao để biết nồng độ NH3 trong nước?
Nồng độ NH3 tự do trong nước phụ thuộc vào các yếu tố sau: tổng nồng độ của NH4+ và NH3; nồng độ muối trong nước; nhiệt độ; và pH
- Độ muối trong nước càng cao thì độc tính NH3 càng giảm
- Nhiệt độ càng thấp thì độc tính của NH3 càng giảm
- pH càng cao thì độc tính của NH3 càng cao
Tính toán nồng độ NH3 trong nước
Có rất nhiều trang web tính toán NH3 dạng tự do như:
- http://www.hamzasreef.com/Contents/Calculators/FreeAmmonia.php
- http://www.cnykoi.com/calculators/calcnh3c.asp
Cách giảm NH3 trong hồ cá Koi
- Tăng lượng oxy hòa tan trong ao nuôi để thúc đẩy quá trình chuyển hóa NH3.
- pH cần duy trì pH ở mức 7– 7.5 và kiểm soát nhiệt độ môi trường ao bằng cách: sử dụng lưới để che ao nuôi và tăng cường quạt nước để giảm nhiệt độ của môi trường ao nuôi.
- Kiểm soát lượng thức ăn của tôm tránh tình trạng dư thừa quá mức.
- Thay nước ao nuôi từ 30% đến 50%.
Tăng lượng oxy hòa tan trong ao nuôi để thúc đẩy quá trình chuyển hóa NH3
- Sử dụng YUCCA C, YUCCA PHỐT, YUCCA USA 100 tùy tình trạng khí độc mà dùng liều lượng.
- Sử dụng men vi sinh xử lý đáy Men Vi sinh TS 01 (Tăng cường phân hủy các chất hữu cơ , giảm mùi hôi, giảm các loại khí độc, làm sạch nước…)
- Sử dụng zeolite để khử Ammonia. Zeolite được dùng phổ biến trong nuôi cá cảnh nói chung cũng như cá Koi và thường được dùng trong trường hợp khi bộ lọc sinh học có vấn đề, trong trường hợp khẩn cấp cần giảm nồng độ NH3 tức thời trong nước. Zeolite sẽ trao đổi ion với ion NH4+, zeolite sẽ hấp thụ Ammonia trên bề mặt, sau một thời gian thì zeolite trai đi không còn khả năng hấp thụ Ammonia nữa. Người ta sẽ gâm zeolite vào trong nước muối đậm đặc để tái sinh. Ammonia trong Zeolite giải phóng vào trong nước muối, kết quả là Zeolite hoạt hóa trở lại và có khả năng hấp thụ Ammonia.
Hy vọng bài viết trên của Gspace sẽ mang đến cho quý bạn đọc những thông tin hữu ích. Hãy liên hệ với chúng tôi tại đây để được tư vấn thêm những kiến thức hữu ích về cây trồng, thiết kế - thi công cảnh quan sân vườn, hồ cá Koi!
